SİMULTANE ÇEVİRİ NEDİR?

Çeviri alanına ucundan bucağından bulaşmış birçok kişinin de bildiği ve hatta birçok çevirmenin hem en büyük hayallerinden hem de en korkulu rüyalarından biri olan simultane (eş zamanlı) çeviri bir sözlü çeviri türüdür. Sözlü çeviri türlerinin arasında son zamanların en çok tartışma konusu olan, en popüler türüdür belki de. Özellikle büyük çaplı toplantı, konferans, sempozyum gibi organizasyonlarda sıklıkla başvurulan bir tür olmuştur.  Bu tür organizasyonlarda konuşmacının konuşmasını yaptığı esnada bir grup çevirmen, bu amaç için özel olarak inşa edilmiş kabinlerde, yapılan konuşmayı eş zamanlı olarak dinleyicilere çevirir. Yoğun beyin gücü gerektirmesi nedeniyle çevirmenlerin en zorlandığı alanlardandır. Bundan dolayı da birçok çevirmenin korkulu rüyası haline gelmiştir. Yine de, geriye dönüp baktığımızda “Evet; ben bu işten keyif alıyorum! “ diyebileceğiniz alanlardan da biridir aynı zamanda. Çünkü yaptığınız iş ne kadar yorucu olsa da ortaya çıkan sonuçtan keyif alacağınız kısacası “emeklerinize değecek” bir alandır simultane çeviri. Bu kısa girizgahın ardından birazcık daha derine inerek, simultane çeviri hakkında bilgi sahibi olmak isteyen herkese bildiklerimi elimden geldiğince aktarmak istiyorum.

SİMULTANE ÇEVİRİ SÜRECİ NASIL GERÇEKLEŞİR?

Simultane çeviri sözlü çeviri türleri arasında çevirmeni en çok zorlayan ve en çok çaba gerektiren türdür diyebiliriz. Birçok çevirmen adayının ve hatta çevirmenlerin bile yapmaya çekindiği bir alandır. Çünkü saniyelik ve hatta daha kısa bir zaman diliminde çeviri yapmanız gerekir ve bu fazlasıyla zihin yorucu olabilir.

Simultane çevirinin özü konuşmayı yapıldığı esnada dinleyiciye çevirmektir. Çevirmen çeviriyi bir çeviri kabininde, kulaklığıyla konuşmayı dinleyerek bir mikrofona yapar. Dinleyiciler ise özel bir donanım sayesinde kendi dillerine çevrilen konuşmayı yine kulaklık yardımıyla dinleyebilirler.

Bu esnada çevirmen hem konuşmayı dinleyip konuşmacının jest ve mimiklerini takip etmeli hem de dinlediklerini kendi dilinde nasıl en uygun şekilde ifade edeceğini düşünmelidir. İşte tam da bu noktada çevirmenlerin imdadına yetişen şey ise bazı konuşmaların metinlerinin çevirmenlere önceden verilmesidir. Bir tıp kongresinde simultane çeviri yapmak zorunda kaldığınızı düşünün? Terimleri anlamak belki de imkansız olurdu. Çünkü bu terimleri anlamak için belli düzeyde tıp bilgisine sahip olmanız gerekirdi. Ve bu durum çeviriye yansıdığında da çevirmen çok zor bir durumda kalabilirdi ve konuşmanın anlaşılması zorlaşabilirdi. Ancak çevirmene önceden konuşma metnini vererek bu ihtimalin önüne geçilebiliyor. Çevirmen bir yandan konuşmayı dinleyip bir yandan da metni takip ederek bir bakıma bakarak çeviri (yani yazılı metnin sözlü çeviriye dönüştürülmesi için kullanılan teknik) tekniğine başvurur.

Ayrıca bu süreç çok zihin yorucu bir uğraş olduğu için de bir çevirmenin tek başına en fazla 40 dakika süreyle çalışması sağlıklıdır. Ancak çeviri kabininde her bir dil için 2 ya da 3 kişilik çeviri ekibi bulunabilir.

SİMULTANE ÇEVİRİYE İHTİYAÇ DUYULAN ORTAMLAR

  • Uluslararası büyük çaplı diplomatik toplantılar: Diplomasinin en yoğun olarak başvurduğu çeviri türlerinden biri simultane çeviridir. Uluslararası diplomatik temaslarda birçok farklı ülkenin delegesi bulunduğundan ve bu büyük çaplı organizasyonlarda daha kaliteli ve daha kısa zamanda çeviri yapılması gerekliliğinden dolayı simultane çeviri yöntemine sıklıkla başvurulur.
  • Büyük çaplı davaların görüldüğü, sanık, tanık ve izleyicilerin fazla olduğu davalar: Uluslararası anlamda büyük çaplı davalarda da sıklıkla simultane çeviriye başvurulmaktadır. Sanıklar kendi anadillerinde savunma yapmak istediğinde ya da mahkemenin anadil olarak kabul ettiği dili bilmediklerinde duruşmanın aksamaması ve yargı sürecini olumsuz anlamda etkilememesi adına simultane çeviriye başvurulur.
  • Uluslararası bilimsel kongre, sempozyum ve konferanslar: Uluslararası büyük ölçekli bilim kongreleri, sempozyum ve konferanslar simultane çevirinin en yoğun kullanıldığı ortamlardan biridir. Bilimin evrensel nitelik taşıması ve bilim dünyasında gerçekleşen yeni gelişmelerin sürekli olarak ve yakından takip edilmesi gerekliliği simultane çeviriyi en sık başvurulan yöntemlerden biri haline getirmektedir.
  • Uluslararası ticaret zirveleri: Ülkeler arasında gerçekleşen ticari anlaşmalar ticaret zirveleri ve ekonomi toplantıları gibi büyük çaplı organizasyonlar simultane çevirinin yoğun olarak kullanıldığı alanlardandır.