edebiyat-metni-ceviri

EDEBİYAT ÇEVİRİSİ

Günümüzde insanların bilgilenme ihtiyacı giderek artmakta; aynı oranda da birçok yazın ürünü ortaya çıkmaktadır. Bu ürünler her kültürden insanı da aynı oranda ilgilendirmektedir. Ancak birçok insan farklı kültürlere, farklı yabancı dillere aşina olmayabilir. Bu durumlarda ise yardımımıza çevirmenler koşar. Çevirmenler bize farklı kültürlerin ürünlerini ellerinden gelen en doğru ve en düzgün biçimde aktaran insanlardır. Farklı kültürlerde ortaya çıkan ürünleri bizim de bu ürünlerin içerdikleri bilgiye sahip olabilmemiz için bizlere aktarırlar. Yine farklı kültürlerde ortaya çıkan edebiyat ürünleri de her kültürden insanın ilgisini çeken ürünler olabilir. Bu durumda edebiyat çevirisine başvurulur. Edebiyat çevirisi yazılı çevirinin bir alt türü olmaktan ziyade çok farklı türleri içinde barındıran daha kapsamlı bir türdür. Bu nedenle kendine özgü çeviri stratejilerine sahiptir. Farklı birçok türü bünyesinde barındırabilen bir tür olan edebiyat çevirisi birçok çevirmenin her farklı tür için farklı derecede zorlanabileceği bir türdür. Gelin edebiyat çevirisi alanını ayrıntılarıyla öğrenelim.

EDEBİYAT METİNLERİNİN ORTAK ÖZELLİKLERİ

Edebi olarak sayılabilecek metinlerin bazı ortak özellikleri ve bu özelliklere özgü çeviri stratejileri mevcuttur. Bu ortak özellikler aşağıdaki gibi sıralanabilir:

  • Edebiyat metinlerinin amacı bilgilendirmek değil estetik algı uyandırmaktır: Edebi metinler bilgilendirici metinlerden farklı olarak okurların duygularını harekete geçirme, okurda estetik algı uyandırma amacı güderler.
  • Gerçeklik kavramı sorgulanabilmeye açık değildir: Bu noktada edebi metinlere hayal gücü, ütopik veya distopik, bilimkurgu gibi materyaller dahil olacağı için gerçeklikle kesin bir ilişkisinin olacağının garantisi verilemez.
  • Edebi metinler sanatsal bir dil kullanırlar: Edebi metinlerde yazarın amacı okurun duygularına ve estetik algısına hitap etmek olduğu için bilgilendirici metinlerdeki resmi ve yalın dilin aksine daha süslü, şiirsel bir üslup kullanırlar.
  • Her edebiyat metninin kendine özgü bir üslubu vardır: Her yazın ürünü onu yazan yazarın kişisel izlerini taşır. Bu nedenle de her metnin farklı bir üslubu vardır.

edebi-metin-cevrisi

EDEBİYAT ÇEVİRMENLERİNİN ÇALIŞMA ŞEKİLLERİ

Çevirmenlerin çevirecekleri metni elde etmeleri için iki yol vardır. Birincisi yazın ve edebiyat alanında belli bir isim edinmiş, alanında uzman çevirmenlerin ya da yayınevi editörü veya yöneticisi olan çevirmenlerin çevirmek için uygun gördükleri metinleri seçerek çevirmeleridir. İkinci seçenek ise yayınevlerindeki yöneticilerin ve editörlerin belli bir danışma süreci sonucunda çevrilecek metni seçip uygun gördükleri çevirmene çevrilmek üzere teslim edilmesidir.

İşin başlangıç aşamasında çevirmen ve yayınevi arasında bir sözleşme imzalanır. Bu sözleşme çevirinin teslim edilmesi gereken tarih, ödenecek ücret, ücretin ödeneceği koşullar, yayınevinin çeviri üzerindeki değişim ve düzeltim hakları gibi bilgileri içerir.

Çeviri sürecinde ise çevirmenler zaman zaman yazarın bizzat kendisiyle sıkı bir iletişim kurmak durumunda kalırlar. Yazarın kendine has bir üslupla yazdığı edebiyat ürününü çevirirken çevirmenler zaman zaman yazarın kendisinin tavsiyelerine ihtiyaç duyabilirler. Ülkemizde çevirmenleriyle sıkı bir işbirliği içinde oldukları bilinen yazarlardan bazıları Elif Şafak ve Orhan Pamuk’tur.

Edebiyat çevirisinde asıl ölçüt çevirinin tamamlanıp yayınevine teslim edilmesi değildir. Çeviri süreci bu noktada sonlanmaz. Öncelikle taslak halde olan çeviri yayınevinin uyguladığı yazım ve basım kurallarına ve dil kullanımına göre yayınevi editörleri tarafından değerlendirilir. Metin basıma girdiğinde çevirmenin teslim ettiği taslak çeviri ve çevirinin basılan son hali arasında bir hayli fark bulunması beklenen bir durumdur.

Foreign Language. Concept - learning, speaking, travel

EDEBİYAT ÇEVİRİSİNDE ÖNEMLİ NOKTALAR

Düzyazı Çevirisi:     

Metnin ne amaçla hangi hedef kitle için çevrileceğinin belirlenmesi

– Metni oluşturan ögelerin çözümlenmesi, metnin analiz edilmesi

– Metnin üslup ve biçim özelliklerinin dikkate alınması

– Metin çok eski bir dönemde yazılmışsa ya da hedef kültürün fazlasıylayabancı olduğu ögeler içeriyorsa bu ögelerin hedef kültüre uygun düşecek biçimde çevrilmesi

 

Şiir Çevirisi:

– Biçim ve içeriğin birbiriyle iç içe olması

– Şiirde sanatlı ve öznel bir dil kullanılması

– Gerçek anlamlı kelimelerden çok mecaz anlamlı kelimelere yer verilmesi

– Şiirin kendine özgü bir yapısının olması

 

Tiyatro Çevirisi:      

Sahnelenen oyunların yazılı metin dışında birçok farklı unsuru daiçeriyor olması

– Oyunlardaki yönergelerin yönetmenlere yol göstermek amacıyla anlaşılır bir biçimde çevrilmesi

– Karakterler arası konuşmaların sahnelenme sırasında sorun   yaratmayacak bir biçimde çevrilmesi

– Kültürel ögelerin kaynak kültürün anlayabileceği şekilde çevrilmesi

 


Bu Yazıyı Beğendiz mi?
1 Oy2 Oy3 Oy4 Oy5 Oy (Bu yazıyı ilk siz beğenmek ister misiniz?)
Loading...