SOSYAL BİLİMLER VE İNSAN BİLİMLERİ ÇEVİRİLERİ

İnsanlığın en eski çağlarından beri bilim her zaman kendini yenileyen geliştiren bir uğraş olmuştur. Yıllar geçtikçe insanların kendileri hakkında bilgi sahibi olma ihtiyaçları giderek artmış; bu da onları daha çok araştırmaya, daha çok bilimsel uğraşlarda bulunmaya yöneltmiştir. Zamanın ilerlemesiyle giderek daha da artmaya başlayan bu bilgiler insanın kendisini anlaması için önemli bir kilometre taşı haline gelmiştir. Bilgilerin artması ve bilimin gelişmesi sadece teknoloji ve somut bilimler alanında olmamış, insanın kendisine dair olan bilgileri de artmaya başlamıştır. Nispeten diğer bilim dallarına göre daha yakın bir zamanda oluşmaya başlayan bu bilgi birikimi ise sosyal bilimler ve insan bilimlerini oluşturmuştur. Diğer bilim alanları ve teknolojiye benzer olarak sosyal bilimler ve insan bilimleri de akademik alanlarda yayınlanma fırsatı bulmuş metinler içermektedir. Bu metinlerin de yine evrensel düzeyde, uluslararası nitelikte konulara sahip olmaları farklı kültürlere de aktarılma gerekliliğini doğurmuştur. Peki sosyal bilimler ve insan bilimleri metinlerinin çevirisi nasıl yapılmaktadır? Gelin beraber öğrenelim.

SOSYAL BİLİMLER VE İNSAN BİLİMLERİ METİNLERİ

Günümüzde birçok yayınevi sosyal bilimler ve insan bilimleri alanlarında yayınlar yapmakta; bu alandaki yazın ürünleri kitap, süreli yayın, makale olarak da basılabilmektedir. Basılan bu yazın ürünlerinin büyük çoğunluğunu da çeviri aktiviteleri oluşturmaktadır.
Sosyal bilimler ve insan bilimleri metinlerinde güdülen amaç karşılaştıkları metinlerdeki kelimelerin doğru karşılıklarının bulunmasıdır. Sosyal bilimler ve insan bilimleri alanlarında yazılan veya çevrilen metinlerin ortak noktası okurların metni kullanabilme ve metnin anlaşılabilirlik düzeyinde olmaları değil bu alanda yazılan ya da çevrilen metinlerin yeni düşünce ve kavramları tanıtmasıdır.
Her metinde olduğu gibi sosyal bilimler ve insan bilimleri metinlerinde de farklı çeviri stratejileri kullanılmaktadır. Antropoloji, sosyoloji, psikoloji, hukuk gibi sosyal bilimler alanlarında kültür ve toplum bağları algısı ön plana çıkar. Bu nedenle çevirmenin çeviriyi yapacağı dilin kültürüne aşina olması, o kültürün toplumsal özelliklerini biliyor olması yapacağı çeviri için artı bir puan olacaktır.

Sosyal bilimler ve insan bilimleri metinleri isimlerinin de öngördüğü gibi insanı konu edinen bilim dallarıdır. Bu nedenle sosyal bilimler ve insan bilimleri çevirilerinde karşılaşabileceğimiz bazı sorunlar vardır. Bu sorunlardan biri kullanılan bir terime karşılık olarak ne geleceğini doğru tayin etme olayıdır. Bu soruna yönelik iki farklı çözüm önerisi ortaya atılabilir. Bunlardan birincisi metinde geçen terim ve kavramların kaynak taraması yapılarak metnin yapılmış nitelikli çevirileri varsa bu çevirilerde aynı terim için kullanılan karşılığın yeni yapılacak çeviride de kullanılmasıdır. Çünkü bir dilde halihazırda belli bir şekilde var olan terim yerine yeni bir terim türetmeye çalışmak çeviri sürecini ve kalitesini riske atan bir durumdur. Bir diğer çözüm yolu ise kelimenin çevrilmeden bırakılarak dipnotta veya parantez içinde açıklanmasıdır. Fakat çevirmenin çeviriyi yapacağı dilde belli bir karşılığı olan bir kelime yeni bir anlamda kullanılıyorsa çevirmen bunu hemen fark edebilmeli, gerektiği takdirde tırnak işareti, parantez içinde ya da dipnot olarak açıklamalıdır.
Sosyal bilimler metinlerinde önemli olan bir diğer unsur ise terim bütünlüğüdür. Okurların metni bir bütün olarak kavrayabilmeleri için çevirmenler terimlere getirdikleri karşılıkları tutarlı bir şekilde kullanmalı, bir ayrıştırmaya gidilmediği sürece de aynı terim için farklı karşılıklar kullanmamaya özen göstermelidir.
Bazen de çevirmenler çeviriyi yapacakları kültürün ilk kez karşılaşacağı bir terimle karşı karşıya kalabilirler. Bu durumda çevirmenlerin iki seçeneği olacaktır. Birincisi terimi çevirmemeden orijinal dilde bırakmak ve bu terimi yine parantez ya da dipnot yoluyla açıklamaktır. İkincisi ise bu terim için çevirinin yapılacağı dilde yeni bir terim oluşturmak ve bu terimi de uygun şekilde açıklamaktır.


Bu Yazıyı Beğendiz mi?
1 Oy2 Oy3 Oy4 Oy5 Oy (Bu yazıyı ilk siz beğenmek ister misiniz?)
Loading...