Tıp Çevirisi

Günümüzde birçok bilim insanı çalıştıkları alanlarda yayınlar hazırlamakta; çalışmalarını yazıya dökmektedir. Bu yazılar uluslararası platformlarda yayınlanmakta, bu sayede tüm dünyanın bu bilimsel yazılardan haberi olmaktadır. Günümüzde birçok süreli yayınlarda yazıları bulunan bilim insanlarının farklı kültürlere açılması ise bilim dünyasının gelişmesi adına önemli bir noktadır. Bilim dünyasının evrensel oluşu ise bu yazın ürünlerinin birçok farklı dile çevrilmesi gerekliliğini de doğurmuştur. Bu bağlamda bilimsel ve teknik konular üzerine yapılan çevirilere bilimsel ve teknik metin çevirisi denir. Bu çeviri türü temelde bilim ve teknolojinin gelişmesiyle büyük bir ivme kazanmış; bilimsel ve teknik metinlerin çevirisi yoğun olarak yapılmaya başlanmıştır. Tarihi çok eski dönemlere kadar uzanan bilimsel ve teknik metin çevirileri bilimin dünya çapında gelişmesine önemli katkılarda bulunmuştur. Bilimsel ve teknik metin çevirisi adından da anlaşılacağı gibi alanı oldukça genişleyebilecek bir çeviri türdür. Farklı birçok bilimsel ve akademik metnin her geçen gün yayınlandığı günümüzde fazlasıyla çeviriye ihtiyaç duyulmaktadır. Dahası medikal alandaki gelişmelerin evrensel nitelik taşıması ve çok geniş bir alana hitap etmesi bu alandaki metinlerin çevirisinde uzmanlaşma gerekliliğini doğurmaktadır. Bu uzmanlık alanı ise tıp çevirisidir. Gelin sizlerle birlikte tıp çevirisi konusunun ayrıntılarını öğrenelim.

 

TIP ÇEVİRİSİ NEDİR?

Tıp metinleri bilimsel metinler kapsamına girmekle birlikte bilgilendirici metin türüne dahildir ve evrensel boyutludurlar.  Tıp metinleri genel olarak anlama ve biçime sadık kalınması tercih edilen, yalın bir dil kullanılan metinlerdir. Cümlelerin edilgen biçimde kurulmaları, kişinin ağırlıklı olarak birinci çoğul şahıs, biçiminde kullanılması, metnin geniş zamanda yazılmış olması ve metinde bitmiş eylemlerin yer  alması; birçok teknik metinde de olacağı gibi tıp metinlerinin de önemli unsurlarından biridir. Tıp metinlerinin çevirisinde gereksiz Türkçeleştirme çabalarına girilmemesi, terimlerin mümkün olduğu kadar Türkçeye uygun halde ifade edilmesi gerekmektedir. Türkçeye uygun halde ifade edilemeyen kelimeler italik şekilde yazılmalı, parantez içinde terimin Türkçe açıklaması yapılmalıdır. Cümleler ne kadar uzun ve komplike olursa olsun daha kolay anlaşılması ve yalın bir dille ifade edilmesi adına cümleler bölünerek anlaşılabilecek küçük cümlelere bölünebilir. Birimler, kısaltmalar, sayılar, formüller, şemalar, denklemler, işaretler, terimlerin tekil ve çoğul halleri doğru aktarılmalıdır. Günümüzde karma metinler söz konusudur. Sağlık ve tıp alanında profesyonel dil ve hasta dili arasında dil kullanımı açısından belirgin farklılıklar vardır. Hekimler tıp alanında özel bir alt dil, yani bir jargon kullanır.

TIP METİNLERİNDE GÖZE ÇARPAN ÖZELLİKLER

  • Tıp metinleri genellikle Yunanca ve Latince sözcüklerden oluşur. Bu sözcükler kök, önek, sonek gibi sözcük özelliklerine sahiptir. Bu nedenle bu kök, önek ve soneklerin ifade ettikleri anlamları bilmek bu önek ve soneklerin oluşturduğu kelimelerin ifade ettiklerini anlamak adına önemlidir.
  • Eş anlamlı sözcükler: Günlük dil ve tıp dilinde kullanılan eş anlam farklıdır. Benzer ve hatta aynı kelimeler farklı durumları ifade etmek için kullanılabilir.
  • Zıt anlamlı Sözcükler: Bir başka terime zıt anlamlı olabilir. Benzer kelimeler birbirinden önek veya soneklerle ayrılabilir, farklı anlamlar ifade edebilirler. Aynı zamanda iki farklı kelime birbirlerinin zıttı durumları ifade edebilir.
  • Bilinen Anlamda Kullanılmayan Sözcükler: Günlük dilde kullanılan bazı kelimelerin tıp dilinde kullanımı farklı olabilir.
  • Çevirmenin tıp dilinde kullanılan kısaltmalarla yazara özgü kısaltmaları ayırt edebilmesi gerekir.
  • Eponimlerin (bir olguya veya duruma adını veren şey) çevirisi özellikle dikkat edilmesi gereken hususlardan biridir. Örneğin; “Down Sendromu” 1866’da İngiliz doktor John Langdon Down tarafından , “Behçet Hastalığı” ise Doktor Hulusi Behçet tarafından 1937 dünya tıp literatürüne kazandırılmıştır. Çevirmenin buradaki görevi bu gibi durumlara özellikle dikkat etmektir.
  • İlaç prospektüsleri hastalara ilacın kullanımını, etkilerini vs. açıklamaya yöneliktir ancak tıp terminolojisi kullanıldığından anlaşılması zordur. Hastaların ise bu açıklamaları anlayabilmesi sağlıkları açısından büyük önem arz etmektedir. Dolayısıyla prospektüs çevirilerinde özellikle dikkat edilmesi gereken hususlardan biri de budur.
Etiketler:

Bu Yazıyı Beğendiz mi?
1 Oy2 Oy3 Oy4 Oy5 Oy (Bu yazıyı ilk siz beğenmek ister misiniz?)
Loading...

Benzer Yazılar