YERELLEŞTİRME (LOKALİZASYON) NEDİR?

Geçmişten günümüze iletişim her zaman hayatımızın önemli bir parçası olmuştur. Birbirimize dertlerimizi anlatmak, birbirimizden nasıl olduğundan haberdar olmak ya da toplumsal açıdan bakacak olursak diğer toplumların durumlarından haberdar olmak ve kültürler arası iletişimi sağlamak her zaman hayati önem taşımıştır. Ancak konu birbirinden farklı dilleri konuşan insanların, birbirlerinden farklı dilleri konuşan toplumların ve kültürlerin iletişim kurmasına geldiğinde zaman zaman bu iletişim kurma sürecinde pürüzler ortaya çıkabilmektedir.

Sizin bilmediğiniz başka bir dili konuşan bir kişiyle veya kurumla iletişim kurmak durumunda kaldığınızda ya da aşina olmadığınız bir kültürde yaşanan gelişmeleri toplum olarak takip etmek istediğinizde zaman zaman zor durumlarda kalınabilir. Bu durumda imdadınıza yetişecek olan şey çeviridir. Fakat farklı kültürlerin geçmişten bugüne geçirdikleri süreçlerde birbirlerinden kendi doğalarına özgü bir farklılık geliştirmeleri olağan bir durumdur. Bu doğal farklılıklar toplumların kendi kültürlerinde özel anlamlar ifade eden deyişler, atasözleri vb. dil ögeleri olabilmektedir. Bu durum ise çeviri sürecini direkt olarak etkilemektedir. Toplumların kendi kültürel ögelerini farklı dillere aktarma süreci; eğer aynı ifade o dilde mevcut değilse, zaman zaman sekteye uğramaktadır. Tam da bu noktada karşımıza yerelleştirme (lokalizasyon) olarak adlandırdığımız bir çeviri yöntemi çıkar. Bu yazımızda sizlerle birlikte yerelleştirme ile ilgili bilgi sahibi olacağız.

 

YERELLEŞTİRME (LOKALİZASYON) VE TÜRLERİ

Yerelleştirme temelde “farklı kültürlerin kendi kültürümüze çeviri yoluyla uyarlanması” olarak tanımlanabilmektedir. Latincede “yer” anlamına gelen “locus” kelimesinden türemiştir. Farklı kültürlerin sahip olduğu kültürel, sosyal ve ekonomik yapı gereği her toplum kendine has kültürel ögeler geliştirebilmektedir. Bu da sadece insanların yaşam şekline değil kültürler arasında devam etmekte olan çeviri süreçlerine de doğrudan etki etmektedir. Farklı dillere mensup topluluklara ya da yabancı pazarlara girecek her ürünün fiziksel, ticari ve teknik unsurları gözetilerek hazırlanması yerelleştirmenin temelini oluşturmaktadır. Yerelleştirmeye görsellerin, para birimlerinin, noktalama işaretlerinin, tarih biçiminin, adresler ve telefon numaralarının, renk seçimleri ve hatta yerleşim planı gibi kültürel ögelerin uyarlanması dahildir. Bu süreçte yapılacak tüm işlemlerin ilgili topluluğun kültürüyle, örf ve adetleriyle ve dini ögeleriyle çelişki içinde olmaması gerekmektedir. Uygulama açısından bakıldığındaysa yerelleştirme pazarlama stratejilerinin önemli bir parçasıdır. Yerelleştirilmiş ürünün piyasada bırakacağı etki ürünün talep edilebilirliğini etkileyeceğinden yukarıda da bahsettiğimiz gibi toplumların kültürleriyle çatışan bir durum içinde bulunmamalıdır. Yerelleştirme sürecinde çeviri süreçlerinde de olduğu gibi farklı birçok uygulama mevcuttur. Bu uygulamalar yerelleştirmenin yapılmasının bırakacağı etkiyi test eden birçok alt aşamadan oluşur. Bu aşamaların her biri tamamlandıktan ve olumlu dönütler alındıktan sonra ürünün piyasaya sürülmesi aşamasına geçilmektedir.

YERELLEŞTİRME TÜRLERİ

  • Yazılım Yerelleştirmesi: Bilgisayarlarda kullanılan yazılımların ya da iş makinelerinde, hastanelerde ya da mühendislik firmalarında kullanılan cihazlara özel yazılmış program ve yazılımların çevirisinin diğer bir kültüre uyarlanması birkaç farklı süreçten oluşmaktadır. Yerelleştirilecek yazılımın ilk önce yerelleştirilmeye uygunluğu test edilir. Ardından çeviri süreci başlar. Çeviri süreci bittikten sonra programın ya da yazılım denenir. Farklı birçok zorlukla karşılaşılan yazılım yerelleştirmesi sürecinde başa çıkılması gereken zorlukların başında kelime ya da karakter uzunluğu kısıtlaması gelmektedir. Bu durum hedef dilde anlamlı ifade oluşturma anlamında zorluklar yaratabilir.
  • WEB Yerelleştirmesi: Web yerelleştirmesi sürecinde yerelleştirme unsurlarının haricinde site tasarımı, sitenin yerleşim yönü, sitede kullanılan görseller gibi web yerelleştirmesine özgü unsurlar da bulunmaktadır. Örneğin, bir firmanın Arapça web sitesinin o dilde yayımlanması sadece çevirisinin yapılması anlamına gelmemektedir. Sitenin okunma yönü sağdan sola olmalı ve sitede kullanılan görseller Arap kültürüne göre düzenlenmelidir.
  • Uygulama Yerelleştirmesi: Uygulama yerelleştirmesinin en unsurlarından biri farklı birçok akıllı telefonun farklı ekran özelliklerinin bulunması ve bunun sonucunda her farklı telefon için farklı kelime ve karakter uzunluğudur. Her telefona ekranına has karakter uzunluğu, satır genişliği ve uzunluğu uygulama yerelleştirmesinde oldukça önemli bir mihenk taşıdır.